Nagroda Publiczności LUX – nominacje za 2022 r.: Aida, reż. Jasmila Žbanić

Nagroda Publiczności LUX – nominacje za 2022 r.: Aida, reż. Jasmila Žbanić

11 grudnia, podczas 34 edycji European Film Awards transmitowanej na żywo z Berlina, ogłoszono tytuły trzech filmów nominowanych do Nagrody Publiczności LUX za 2022 r. Najnowszy film Jasmili Žbanić’s pt. Aida (Bośnia i Hercegowina, Austria, Rumunia, Francja, Holandia, Niemcy, Polska, Norwegia, Turcja), wybrany do konkursu przez zespół europejskich specjalistów z branży filmowej, rywalizuje o paneuropejską nagrodę publiczności z Przeżyć w reż. Jonasa Pohera Rasmussena (Dania, Francja, Norwegia, Szwecja) i Wielką wolnością w reż. Sebastiana Meisego (Austria, Niemcy).

Przejmująca opowieść Žbanić o tłumaczce ONZ, która próbuje uchronić rodzinę przed masakrą w Srebrenicy podczas wojny w Bośni, odniosła również wielki sukces podczas nocy festiwalowej (zob. aktualności). „Aida” zdobyła nagrodę dla najlepszego filmu europejskiego oraz za najlepszą europejską reżyserię. Nagrodę dla najlepszej europejskiej aktorki przyznano Jasnej Đuričić, która kapitalnie zagrała tytułową bohaterkę. Od czasu światowej premiery w konkursie na 77. festiwalu w Wenecji w 2020 r. film nagradzano na różnych międzynarodowych festiwalach filmowych, w tym w Les Arcs, Arras, Göteborgu i na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Rotterdamie. W zeszłym roku wybrano go również na kandydata Bośni i Hercegowiny do Oscara dla najlepszego filmu międzynarodowego.

Bośniacka reżyserka jest dobrze znana z poruszających analiz traum wojennych w krajach byłej Jugosławii (począwszy od debiutanckiej Grbavicy, która zdobyła Złotego Niedźwiedzia na Berlinale w 2006 r.). Opowieść Žbanić o ludobójstwie w Srebrenicy każe nam ponownie spojrzeć na jeden z najmroczniejszych rozdziałów współczesnej historii Europy. Od pierwszych scen widz uczestniczy w wyczerpującym nerwowo wyścigu z czasem w bazie ONZ po zajęciu miasta przez armię serbską w 1995 r. Przemyślane tempo i sugestywna narracja sprawiają, że film trzyma w napięciu, mimo że jesteśmy świadomi tragicznego finału tej historii. Jak mówi sama Žbanić, my ludzie zawsze żywimy nadzieję, nawet w najstraszniejszych sytuacjach. [...] Choć widzowie znają koniec tej historii, nie tracą nadziei” (zob. cały wywiad tutaj).

Całość jest opowiedziana z perspektywy Aidy, zdeterminowanej i nieustępliwej nauczycielki, która w czasie wojny zostaje tłumaczką ONZ. Podczas rozmów i spotkań towarzyszy tym, którzy zadecydują o losie tysięcy ludzi, w tym jej męża i dzieci. Zdaniem Žbanić jest to „film o pełnej pasji kobiecie, która próbuje uratować rodzinę w skrajnie trudnej sytuacji”. Odbierając nagrodę European Film Academy, reżyserka powiedziała, że film jest poświęcony wszystkim kobietom i matkom ze Srebrenicy, „które znalazły sposób na budowanie pokoju w zrujnowanym kraju”. Žbanić ma również nadzieję, że zainspiruje inne reżyserki do opowiedzenia własnych historii.

Możesz głosować na film na stronie www.luxaward.eu do 25 maja 2022 r.